Jakie wyróżniamy rodzaje wind? – Podstawowe informacje o typach i zastosowaniu dźwigów w 2024

Dźwig osobowy i winda towarowa to niezwykle przydatne narzędzia, które pomagają przemieszczać się ludziom i przewozić towary z jednego piętra na drugie – szybciej i bezpieczniej. Aktualnie, dźwigi  w budynkach mieszkalnych i firmach to standard. Szacuje się, że obecnie na całym świecie działa prawie 15 milionów wind, z których każdego dnia nieprzerwanie korzystają miliardy ludzi. 

Ten fakt nie budzi zdziwienia – obecna technologia stosowana w branży dźwigowej zapewnia wiele skutecznych i niezwykle efektywnych rozwiązań. Istnieje cały szereg rozmaitych typów dźwigów i wind, które są wykorzystywane, aby usprawnić transport pionowy w budynkach. Sprawdźmy zatem, jakie wyróżniamy rodzaje wind i w jakich miejscach znajdują one zastosowanie.

• Winda osobowa, dźwig towarowy – definicja
• Rodzaje wind i dźwigów – różne kryteria podziału
• Dźwigi – zastosowanie ze względu na rodzaje wind
• Jak wybrać odpowiednią windę?
• Nowoczesne trendy w branży dźwigowej
• Rodzaje wind – podsumowanie
  

Winda osobowa, dźwig towarowy – definicja

Winda osobowa i dźwig towarowy to niezastąpiony sprzęt, który zwiększa dostępność obiektów wielokondygnacyjnych. Nawet Wikipedia podaje nam definicję tych urządzeń – cytuję:

Winda – dźwig, wyciąg pionowy, potocznie winda – zainstalowana na stałe dźwignica, poruszająca się wzdłuż prowadnic w pionowym lub pochylonym szybie dźwigowym, służąca do transportu osób lub towarów. Dźwig składa się z kabiny lub podstawy ładunkowej, prowadzonej w szybie zazwyczaj przy użyciu cięgien (lin stalowych) lub, rzadziej, przy użyciu innych sztywnych mechanizmów takich jak śruby, zębatki lub siłowniki. Kabinę dźwigu z cięgnami łączy zawiesie (wahakowe lub sprężynowe), które w przypadku obluzowania lub zerwania jednego z cięgien działa na chwytacze (zazwyczaj klinowe), które unieruchamiają kabinę (lub przeciwwagę) oraz odłączają napęd dźwigu (z reguły elektryczny).

Dźwig – urządzenie podnoszące obsługujące określone poziomy, wyposażone w podstawę ładunkową poruszającą się wzdłuż sztywnych prowadnic, nachylonych do poziomu pod kątem większym niż 15 stopni, lub urządzenie podnoszące poruszające się po określonym torze.

Dźwigi dzielą się na:

• dźwigi szybowe potocznie zwane windami
• dźwigi budowlane pionowe
• dźwigi pochyłe
• dźwigi okrężne
• dźwigi portowe zwane też żurawiami portowymi.
  

Rodzaje wind i dźwigów – różne kryteria podziału

Klasyfikacji wind i dźwigów jest wiele. Urządzenia te możemy podzielić np. ze względu na rodzaj zastosowanego napędu, przeznaczenie czy też od tego, co lub kto będzie nimi transportowany. Z uwagi na rodzaj napędu dźwigi możemy sklasyfikować na elektryczne oraz hydrauliczne.

Ze względu na przeznaczenie wyróżniamy trzy najczęściej spotykane rodzaje wind:

• windy osobowe – najczęściej montowane w budynkach mieszkalnych, hotelach czy biurowcach; mogą występować jako panoramiczne (przeszklone) lub bez maszynowni,
• Windy osobowo-towarowe – o większym udźwigu, stosowane np. w szpitalach czy magazynach, gdzie przewozi się jednocześnie ludzi i cięższe ładunki,
• windy towarowe – służą wyłącznie do transportu ładunków, często spotykane w gastronomii (małe windy kuchenne), magazynach i halach przemysłowych.

Kolejne definiowanie to podział urządzeń ze względu na:

• konstrukcję kabiny – 1 i 2 kabinowe,
• konstrukcję szybu – z maszynownią, bez maszynowni, panoramiczna,
• typ napędu elektrycznego – regulowane, sterowane.
• urządzenia specjalistycznego przeznaczenia – np. dźwigi dla osób z niepełnosprawnościami, windy szpitalne, dźwigi garażowe do transportu samochodów.

Pod względem napędu wyróżnia się głównie dwa rodzaje wind:

• windy elektryczne – najpopularniejsze rozwiązanie, napędzane linami stalowymi i maszynownią. Charakteryzują się dużą prędkością, dlatego często stosuje się je w biurowcach i wieżowcach.
• windy hydrauliczne – napędzane siłownikiem hydraulicznym. Dobrze sprawdzają się w budynkach niskich i średnich, gdyż umożliwiają łatwiejszą instalację przy mniejszej przestrzeni szybowej.
  

Dźwigi – zastosowanie ze względu na rodzaje wind

Windy towarowe są dużo bardziej zróżnicowane, jeśli chodzi o udźwig, wymiary i przeznaczenie. Już od wielu lat, dźwigi umożliwiają zjazd w głąb ziemi, pomagają przemieszczać towary w pionie czy np. transportować pojazdy. Producent wind może dostarczyć nam sprzęt, który ma ściśle określone zadania. 

Z tego względu wyróżniamy między innymi:

• platformy dla niepełnosprawnych,
• windy szpitalne,
• dźwigi do przewozu samochodów (tzw. windy garażowe, parkingowe stosowane w lotniskach, czy centrach handlowych, punktach komunikacyjnych, wypożyczalniach aut),
• małe dźwigi gastronomiczne, 
• dźwigi platformowe,
• dźwigi budowlane,
• windy specjalne (np. dla ekip straży pożarnej czy teatralne).

Ze względu na tę różnorodność, dźwigi można spotkać w: blokach mieszkalnych, obiektach handlowych, biurowcach, magazynach, halach sportowych, szpitalach, hotelach, restauracjach, lotniskach i wielu innych nowoczesnych firmach. Do ich serwisowania potrzebne są części do wind.

Zróżnicowanie konstrukcji sprawia, że różne rodzaje wind znajdują zastosowanie w wielu branżach:

• budownictwo mieszkaniowe – windy osobowe i platformy dla osób z niepełnosprawnościami,
• szpitale – windy osobowo-towarowe, przystosowane do przewozu łóżek i sprzętu medycznego,
• handel i gastronomia – windy towarowe i małe dźwigi kuchenne,
• transport i logistyka – dźwigi garażowe i parkingowe,
• obiekty specjalistyczne – windy dla straży pożarnej, teatralne, przemysłowe.
  

Jak wybrać odpowiednią windę?

Przy wyborze dźwigu należy zwrócić uwagę na:

• przeznaczenie (osobowa, towarowa, specjalistyczna),
• udźwig i rozmiary kabiny,
• dostępność dla osób z niepełnosprawnościami,
• koszty instalacji i eksploatacji,
• wymagania budowlane (szyb, nadszybie, podszybie),
• energooszczędność i nowoczesne systemy sterowania.
  

Nowoczesne trendy w branży dźwigowej

Obecnie producenci skupiają się na:

• energooszczędności – np. systemy odzysku energii hamowania, tzw. „Ekowindy”,
• cyfryzacji i smart-windach – windy połączone z systemami zarządzania budynkiem (BMS),
• zwiększonym bezpieczeństwie – nowoczesne chwytacze, systemy monitoringu kabin,
• komfortowym designie – windy panoramiczne, ciche napędy, intuicyjne panele sterowania.
  

Rodzaje wind – podsumowanie

Windy i dźwigi to nie tylko narzędzia ułatwiające poruszanie się po budynkach, ale także element infrastruktury wpływający na komfort, bezpieczeństwo i funkcjonalność obiektów. Dzięki rozwojowi technologii dostępne są rozwiązania dopasowane do niemal każdego rodzaju inwestycji – od bloków mieszkalnych po nowoczesne lotniska. W 2024 roku branża dźwigowa stawia na innowacyjność, oszczędność energii i pełną dostępność dla wszystkich użytkowników.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o windy i dźwigi

1. Jakie są podstawowe rodzaje wind?
Podstawowe typy to windy osobowe, osobowo-towarowe i towarowe. Dodatkowo występuje podział ze względu na napęd (elektryczne i hydrauliczne), konstrukcję kabiny czy zastosowanie specjalistyczne (np. szpitalne, gastronomiczne, garażowe).

2. Czym różni się winda hydrauliczna od elektrycznej?
Winda elektryczna działa na linach stalowych i sprawdza się w budynkach wysokich, natomiast hydrauliczna napędzana jest siłownikiem i lepiej nadaje się do obiektów niskich i średnich, gdzie nie ma miejsca na dużą maszynownię.

3. Jaką windę najlepiej wybrać do bloku mieszkalnego?
Najczęściej stosuje się windy osobowe elektryczne – są szybkie, wygodne i dostosowane do dużej liczby pasażerów. W starszych budynkach niskich stosuje się też windy hydrauliczne.

4. Ile udźwigu ma typowa winda osobowa?
Standardowe windy osobowe mają udźwig od 320 kg (4 osoby) do 1000 kg (13 osób). Winda osobowo-towarowa może mieć znacznie większy udźwig – nawet powyżej 2000 kg.

5. Jakie windy stosuje się w szpitalach?
W szpitalach montuje się windy osobowo-towarowe, przystosowane do przewozu łóżek, sprzętu medycznego i personelu. Charakteryzują się dużym udźwigiem, większą powierzchnią kabiny i odpornością na intensywną eksploatację.

6. Czy winda może być energooszczędna?
Tak. Nowoczesne windy wykorzystują m.in. systemy odzysku energii hamowania, energooszczędne napędy i oświetlenie LED. Coraz częściej stosuje się tzw. Ekowindy, które zmniejszają zużycie prądu nawet o kilkadziesiąt procent.

7. Jakie są specjalistyczne rodzaje wind?
Do wind specjalnych zaliczamy m.in.: windy garażowe do transportu samochodów, windy gastronomiczne do przewozu posiłków, platformy dla osób z niepełnosprawnościami, windy teatralne czy przeciwpożarowe.

8. Ile kosztuje instalacja windy?
Cena zależy od rodzaju urządzenia, udźwigu i konstrukcji szybu. Najtańsze małe windy towarowe mogą kosztować kilkadziesiąt tysięcy złotych, natomiast nowoczesne windy osobowe w blokach czy biurowcach – od 150–300 tys. zł wzwyż.

9. Jakie przepisy regulują działanie wind?
W Europie podstawą są normy PN-EN 81 oraz przepisy krajowe dotyczące bezpieczeństwa i dopuszczenia do eksploatacji. Regularne przeglądy techniczne wykonuje Urząd Dozoru Technicznego (UDT).

10. Jakie trendy dominują w branży wind w 2024 roku?

Najważniejsze kierunki rozwoju to: energooszczędność (Ekowindy), integracja z systemami inteligentnych budynków, ciche i szybkie napędy oraz nowoczesny design kabin z panoramicznymi przeszklonymi ścianami.