Rodzaje zderzaków do wind – elastomerowe vs. Sprężynowe

Wybór odpowiednich komponentów to klucz do zapewnienia bezpieczeństwa i niezawodności każdej instalacji dźwigowej. Wśród najważniejszych elementów bezpieczeństwa windy, które są często niedoceniane, znajdują się zderzaki. Ich rola w awaryjnym hamowaniu i ochronie konstrukcji jest absolutnie fundamentalna. Niniejszy artykuł poświęcony jest szczegółowemu omówieniu różnych typów tych urządzeń, ze szczególnym uwzględnieniem zderzaków elastomerowych i sprężynowych, aby przybliżyć ich właściwości i zastosowanie w nowoczesnych instalacjach.

Czym są i jaką rolę pełnią zderzaki do wind?

Zderzaki do wind, często nazywane amortyzatorami do wind, stanowią krytyczne elementy systemu bezpieczeństwa. Montowane są na dnie szybu windy, pod kabiną, oraz na jej ewentualnym przeciw wagowym zespole. Ich głównym zadaniem jest absorpcja energii kinetycznej w przypadku przekroczenia normalnego poziomu jazdy, a co za tym idzie – awaryjnego zderzenia kabiny z dnem szybu. Zapewniając tym samym amortyzację kabiny w sytuacjach ekstremalnych, chronią zarówno pasażerów, jak i samą konstrukcję windy osobowej przed uszkodzeniami. Role zderzaków do wind:

• Absorpcja energii: Skutecznie pochłaniają energię w przypadku niekontrolowanego opadania kabiny.
• Ochrona konstrukcji: Zabezpieczają elementy konstrukcyjne przed trwałymi odkształceniami.
• Zwiększenie bezpieczeństwa: Redukują siły oddziałujące na pasażerów podczas awaryjnego zatrzymania.
  

Zastosowanie zderzaków do dźwigów osobowych i towarowych

Zderzaki są obowiązkowym wyposażeniem zarówno w windach towarowych, jak i osobowych. Niezależnie od przeznaczenia, każda instalacja dźwigowa musi być wyposażona w zderzaki zgodne z obowiązującymi normami. Ich specyfikacja jest ściśle powiązana z prędkością znamionową dźwigu oraz masą kabiny i przeciwwagi. Gdzie stosuje się zderzaki do wind? Montowane są:

• W szybie windy: Na samym dole, pod trasą przejazdu kabiny i przeciwwagi.
• W windach: Niezależnie od ich rodzaju, muszą być zastosowane we wszystkich instalacjach, by spełniać normy bezpieczeństwa.
  

Rodzaje zderzaków w windach

Jakie są rodzaje zderzaków do wind? Zderzaki, jako kluczowe elementy bezpieczeństwa windy, można podzielić na kilka typów, w zależności od zastosowanego materiału i zasady działania. Najpowszechniejsze są zderzaki sprężynowe i elastomerowe, które dominują w większości nowoczesnych instalacji. Stosowane są także zderzaki hydrauliczne w windach o wysokich prędkościach, gdzie wymagana jest większa absorpcja energii. Wykorzystywane rodzaje zderzaków to:

• Zderzaki sprężynowe: Działają na zasadzie odkształcenia sprężyny, która po zadziałaniu wraca do pierwotnego kształtu.
• Zderzaki elastomerowe: Pochłaniają energię przez odkształcenie plastycznego materiału (elastomeru), który nie wraca od razu do swojej formy.
• Zderzaki hydrauliczne: Stosowane w wysokoobrotowych windach, wykorzystują płyn do absorpcji energii.
  

Porównanie zderzaków elastomerowych i sprężynowych

Czym różni się zderzak elastomerowy od zderzaka sprężynowego? Zderzak sprężynowy bazuje na mechanizmie sprężyny śrubowej, która kompresuje się, absorbując energię, i po zwolnieniu powraca do stanu wyjściowego, co pozwala na wielokrotne użycie bez konieczności resetowania. Natomiast zderzak elastomerowy składa się z bloku materiału polimerowego, który pochłania energię poprzez odkształcenie plastyczne. Zwykle wymaga wymiany po jednym uderzeniu o dużej sile, jednak są to rozwiązania tańsze i lżejsze, idealne do mniejszych instalacji.

Kiedy stosuje się zderzak sprężynowy? Zderzaki sprężynowe, dzięki swojej trwałości i zdolności do pracy w cyklach, są powszechnie używane w większości instalacji o średnich i niskich prędkościach, które wymagają niezawodnego i odnawialnego rozwiązania.

Przepisy dla zderzaków windowych

Zgodnie z polskimi i europejskimi normami obowiązkowe są rygorystyczne testy zderzaków, aby potwierdzić ich parametry i zgodność z normą EN 81-20/50. Testy obejmują weryfikację ich zdolności do pochłaniania energii kinetycznej oraz wytrzymałości na obciążenia. Wyniki testów są dokumentowane, co stanowi podstawę do ich dopuszczenia do użytku.

Czy zderzaki do wind podlegają przeglądom? Tak, zderzaki, jako istotne elementy bezpieczeństwa, podlegają regularnym przeglądom w ramach obowiązkowych badań technicznych całej instalacji, które wykonuje Urząd Dozoru Technicznego. Podczas tych kontroli sprawdza się ich stan, mocowanie i działanie. W przypadku zderzaków elastomerowych, po zadziałaniu o dużej sile, konieczna jest ich wymiana. Natomiast zderzaki sprężynowe podlegają kontroli stanu sprężyn i elementów mocujących.